TÜP BEBEKTE YUMURTALIKLARIN UYARILMASI VE YUMURTA GELİŞİMİ

TÜP BEBEKTE YUMURTALIKLARIN UYARILMASI VE YUMURTA GELİŞİMİ
YUMURTALARIN OLUŞTURULMASI VE GELİŞTİRİLMESİ

Bu aşama genellikle iki basamaktan oluşur.
1. Yumurtalıkların baskılanması
2. Yumurtalıkların uyarılması

Yumurtalıkların baskılanması (Supresyon tedavisi):
En yaygın uygulanan uzun protokol (long protocol) ‘dür. Bunun dışında yumurtalık baskılanması için farklı uygulamalar da vardır. Uzun protokolde ilaç kullanılmaya adetin 21. günü başlanır.(Adet kanamasının ilk gününden başlayarak sayılır) Bu işlemle amaç yumurtalıklardan kendiliğinden yumurtlama olmasını engellemek bu sayede yumurta toplama (OPU) işleminde yumurtaları fazla sayıda toplayabilmektir.
Yumurtalıkların baskılanması amacıyla Lucrin, Supracu, Suprafact, Synarel gibi ilaçlar kullanılır. Lucrin göbek etrafı veya kolda cilt altına uygulanır, diğer sıralanan ilaçlar ise burun spreyi formundadır. Bu ilaçlar yumurta oluşturma tedavisi sonrasında çatlatma iğnesi uygulanan güne kadar her gün uygulanır. Bu ilaçlar bir kaç gün veya bazen bir haftadan fazla adet gecikmesi yapabilir. Bu ilaçların uygulanması kolaydır, çiftler evde kendi başına uygulayabilir, nasıl yapılacağı tüp bebek merkezlerinde öğretilmektedir.

Uzun protokolde baskılama tedavisinde kullanılan ilaçlar uzun etkili GnRH agonistleridir. Bu ilaçlar endojen hipofizer gonadotropin hormon sekresyonunu baskılar. Böylece eksojen gonadotropin ilaçlarla yumurtalıkların uyarılması sırasında gelişebilecek prematür LH yükselişi engellenmiş olur ve siklusların %20 inin iptaline neden olan prematur lüteinizasyon da engellenmiş olur. Baskılama tedavisi uygulanan hastalarda sadece gonadotropin tedavisi uygulanan hastalara göre yumurta oluşma ve gebelik oluşma şansı daha yüksektir.

Yumurtlama tedavisi, Yumurta oluşturma (geliştirme) ilaçları:
Burada amaç yumurtalıklarda çok sayıda yumurta hücresi (folikül) oluşumunu sağlamaktır. Bunun için adetin genellikle 3. günü (ilk 5 günü içerisinde olabilir) yumurta geliştirici ilaçlar (Gonadotropin hormonlar) başlanır. Bu ilaçlar ovulasyon indüksiyonu ve aşılama tedavilerinde kullanılan iğne tedavileridir. Kas içerisine (kalçadan) yapılarak veya cilt altına uygulanarak kullanılabilirler. Örnek: Gonal-F, Puregon, Menegon, Pergonal gibi ilaçlardır… Pergonal ve Menogon kalçadan kas içerisine iğne şeklinde uygulanır. Gonal-F, Puregon, Menopur  kas içi ya da cilt altına (subkutan) uygulanabilir ancak koldan veya göbek etrafından cilt altı uygulama kolay olması nedeniyle tercih edilir genellikle.
Bu ilaçlar da yeterince yumurta gelişinceye kadar günde bir kez uygulanır, bu esnada yumurta baskılayıcı iğne veya burun spreyi ilaç da kullanılır. Yumurta geliştirme tedavisi yaklaşık 10-15 gün (genelde 11-12 gün) sürer. Bu esnada başlarda bir iki gün arayla daha sonra her gün ultrason kontroleri ve gerektiğinde kan hormon tahlilleri yapılır.
Yumurtlama tedavisine başlarken adetin üçüncü günü ultrason ve kanda östrojen, FSH gibi hormon tahlilleri yapılır. Bundaki amaç yumurtalıklarda kist gibi yumurtlama tedavisine engel bir oluşum var mı araştırmak ve hormon düzeylerinin tedaviye uygunluğunu denetlemektir.
Yumurtlama tedavisi ile istenen büyüklükte ve sayıda yumurta elde edilince, hormon (östrojen, E2) düzeyi de uygunsa HCG (çatlatma iğnesi) uygulanır. Bu iğneyi uygulamaktaki amaç yumurtaların çatlaması ve yumurtlama olması değildir çükü yumurtalar zaten OPU yöntemi ile toplanacaktır. Amaç yumurtaların olgunlaşmasını sağlamaktır. Halk arasında çatlatma iğnesi diye bilinen ilaçlar piyasada örneğin Pregnyl, Ovitrelle gibi isimlerle bulunur ve sadece belirlenen gün bir kere uygulanır.

TÜP BEBEK AŞAMALARI

TÜP BEBEK AŞAMALARI 1 – İLK MUAYENE VE DEĞERLENDİRME
TÜP BEBEK TEDAVİSİNE BAŞLARKEN İLK MUAYENE VE ÇİFTİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu aşamada kadın ve erkek muayene edilir, bu güne kadarki hikayeleri, geçirdikleri tedavi aşamaları, varsa gebelik ve doğum sonuçları v.b detaylı olarak not edilir. Daha önce yapılan bütün tetkikler ve varsa tedavi raporları incelenir. Gerek duyulursa bazı tetkikler yeniden yapılır. Erkek için spermiogram (sperm testi) yeniden yapılabilir. Bu nedenle erkeğin ilk muayeneye gitmeden önce 3 gün ilişkiye girmemiş (boşalmamış) olması gerekir.

Normal gebeliklerden önce rutin yapılması gereken tahliller tüp bebek için de geçerlidir, bunlar yapılır. (tam kan  sayımı, kan grubu, tsh, hepatit tahlilleri, torch…) Anne dayına ultrason incelemesi yapılır ve gerekirse rahim filmi (hsg) tekrar çekilir.

Eski ve yeni bütün tahlillerin sonucu ve muayene sonucuna göre tüp bebek tedavisi planlanır. Hangi tüp bebek yöntemi (IVF, ICSI) ve hangi protokol uygulanacak karar verilir. Daha sonraki aşamada yer alan baskılama tedavisi ve yumurta oluşturma tedavisi hakkında ve tüp bebek tedavisi ile ilgili merak edilen her konuda bilgiler verilir. Sonraki tedaviye başlanacak gün kararlaştırılarak randevu verilir.

FERTİLİZASYON

TÜP BEBEKTE YUMURTANIN DÖLLENMESİ
YUMURTA VE SPERMİN BİRLEŞMESİ (FERTİLİZASYON)
Yumurta toplama (OPU) işlemi ile toplanan yumurtalardan olgun olanlar seçilir ve inkübatörde uygun ısıda 2-4 saat kadar bekletilir, daha sonra döllenme işlemi uygulanır. Bu esnada erkek mastürbasyon yöntemi ile sperm verir. Sperm veremeyen veya azoospermi olan erkeklerdden mikro TESE yöntemi ile sperm alınır. Sıradaki aşama toplananan yumurta ve spermlerin döllenmesidir. Döllenme sonrası embriyo oluşur, embriyo daha sonra rahim içerisinde gelişerek bebeği meydana getirecektir.

Döllenme diğer adı ile fertilizasyon işlemi iki şekilde yapılabilir:
IVF (in-vitro fertilizasyon): Bu yöntemde erkeğin verdiği meniden hazırlanan binlerce sperm yumurta hücresinin yanına bırakılır ve spermlerden birisi yumurtayı kendiliğinden döller. Buna klasik tüp bebek yöntemi denir. Bu işlemde her bir yumurta hücresi başına 50 bin-100 bin sperm verilir.
ICSI (Mikroenjeksiyon): Bu yöntemde ise sadece tek bir sperm mikroskopik yöntemlerle bir yumurtanın içerisine verilir ve döllenme sağlanır. Günümüzde ICSI yönemi daha yaygın uygulanmaktadır, döllenme şansı daha yüksektir.
Mikroenjeksiyon işlemi için uygun olan yumurta hücreleri metafaz -II aşamasındaki hücrelerdir. Metafaz-I yumurta hücreleri tam olgun olmadığı için döllenme amacıyla kullanamaz ancak bazıları gün içerisinde metafaz-2 aşamasına geçebilir, bu durumda döllenme için kullanılabilirler.
Mikroenjeksiyon (ICSI) hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Hangi hastalarda ICSI (mikroenjeksiyon) yöntemi tercih edilir:
– Sperm sayısı çok az, azoospermi, mikro TESE ile sperm elde edilen hastalar
– Daha önce klasik IVF yöntemi ile başarısız olan hastalar
– Preimplantasyon genetik tanı (PGD) uygulanacak hastalar
– Nedeni açıklanamamış infertilite

Döllenme işlemi sonrası döllenmiş yumurtalar kültür ortamına konur ve çoğalması beklenir. Döllenme işleminden 18 saat sonra hücre kontrol edilir, döllenme olmamışsa tek çekirdek izlenir, döllenme olan hücede çekirdek sayısı ikiye çıkmış olarak izlenir.
Belli bir süre sonra döllenmiş yumurtalardan oluşan embriyolar anne rahminin içerisine konulur. Buna transfer işlemi denir. Transfer işlemi öncesinde rahim içerisine kaç embriyo konulacağına karar verilir.

Döllenme olmaması:
Yumurtaların hepsinin her uygulamada döllenmesi beklenmez. ICSI uygulamasında döllenme oranı daha yüksektir (%80). Bazı hastalarda toplanan bütün yumurtalar döllenir, bazı hastalarda yumurtaların bir kısmı döllenir, çok nadiren hiçbir yumurtanın döllenmediği olabilir. Yumurtanın döllenmiş olması da yetmez, döllenmiş yumurtanın 2-4-8 hücreli oalcak şekilde bölünerek çoğalması gerekir. Bu bölünme safhası bazı yumurtalarda gerçekleşmeyebilir.